Hoe werkt stemmen Gemeenteraad
Hoe werkt voorkeurstem?
Voorafgaand aan de verkiezingen leveren partijen een kieslijst in. Helemaal bovenaan staat de lijsttrekker, dit is vaak ook de partijleider en beoogd fractievoorzitter van de partij. (GroenLinks-PVDA Zwolle is hierin een uitzondering, de bedoeling is dat onze nr1, Anja Roelfs weer wethouder wordt). Wanneer je stemt, stem je op de eerste plaats op een partij, maar je stemt ook op een specifiek persoon. Mensen die eigenlijk alleen op een partij willen stemmen zullen meestal het bolletje van de lijsttrekker, nr1 op de lijst invullen.
Maar je kan ook lager op de lijst iemand uitkiezen. Dat wordt dan een voorkeurstem genoemd. Je kan het meest logisch zo rederenen:"Ik stem op lijst 2 GroenLinks-PVDA, en daarvan gaat mijn voorkeur uit naar Maarten D.Schroders, nr 31 op die lijst".
Wat doet een voorkeurstem?
In theorie kan een voorkeurstem iemand lager op de lijst alsnog een zetel opleveren.
Kom even met mij mee, in 2022 waren er 103.217 geldige stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen Zwolle (als je niet of blanco stemt, doet je stem gewoon niet mee). Er zijn 39 zetels te verdelen. In theorie dus (afgerond) 2.617 stemmen per zetel. Dit getal is de kiesdeler.
Maar, net als in de tweede kamer is er behalve een kiesdeler ook een voorkeurdrempel. Als een individueel kandidaat, zoals ik, minimaal een kwart van de kiesdeler haalt , komt deze in aanmerking voor een zetel. Oftewel als ik 655 Zwollenaren ervan kan overtuigen op mij te stemmen, krijg ik waarschijnlijk een zetel.
Maar wat ikzelf nu veel belangrijker vind, voorkeurstemmen zijn een signaal. Ik maak er een punt van dat ik autist ben met uitgebreide ervaring wat betreft werkzoekende uitkeringsgerechtigde zijn in Zwolle. Een voorkeurstem op mij laat zien dat u die thema's belangrijk genoeg vindt om uw stem erdoor te laten beinvloeden, belangrijke informatie voor zowel GroenLinks-PVDA als voor de gemeenteraad als geheel. De afgelopen verkiezingen kreeg Groenlinks Zwolle 9526 stemmen, meer dan de helft daarvan gingen naar de lijsttrekker. Wanneer iemand lager op de lijst die nog geen functie in de gemeente heeft gehad "uit het niets" behoorlijk wat voorkeurstemmen krijgt, is dat dus een voor iedereen zichtbaar signaal.